Ko'z tegishi (nazar): Qur'on va sunnat nima deydi va biz qayerda me'yordan oshib ketamiz

Taxminiy o'qish vaqti: 7 daqiqa

Jamiyatimizda ko'z tegishi (nazar) borasida ikki xil me'yordan oshish yonma-yon yuradi. Bir guruh uni butunlay inkor etib, xurofot deb rad qiladi. Boshqa guruh esa isitma va bosh og'rig'idan tortib, tijoratdagi zararga qadar hamma narsadan ko'z tegishini qidiradi. Ikkalasi ham xato, ikkinchisi esa ko'proq zarar keltiradi.

Avval dalil

Ko'z tegishi haqiqat — bu borada Qur'onda ham, sahih hadisda ham ochiq-oydin so'z bor. Falaq surasida Allohning O'zi hasadgo'yning yomonligidan panoh so'rashni o'rgatgan.

Sura Al-Falaq 113:5

وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ ۝۵

Va hasad qilgan hasadchining yomonligidan», deb ayt.

Falaq surasining oxirgi oyati — hasadning yomonligidan panoh so'rash.

Hasad bilan ko'z tegishi (nazar) — bir narsa emas

Hasad — qalbning holati: birovning ne'matini ko'rib, uning yo'q bo'lishini istash. Ko'z tegishi (nazar) esa uning namoyon bo'lishi — nigoh orqali o'sha zarar yetib borishi. Inson hasad qilmasdan ham, shunchaki maftun bo'lib, ko'z tegizishi mumkin; yana hasadni ichida saqlab, hech narsa demay jim turishi ham mumkin.

Shu sababli sunnatdagi davo ham ikki xil. O'z qalbingizni hasaddan toza saqlash bir narsa, boshqalarning ko'z tegishidan himoya so'rash esa boshqa narsa. Ko'pchilik faqat ikkinchisi bilan band bo'ladi.

Sura Al-Baqara 2:109

وَدَّ كَثِيرٌ مِّنْ أَهْلِ الْكِتٰبِ لَوْ يَرُدُّونَكُم مِّن بَعْدِ إِيمٰنِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِّنْ عِندِ أَنفُسِهِم مِّن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ ۖ فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّىٰ يَأْتِىَ اللَّهُ بِأَمْرِهِۦ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ ۝۱۰۹

Ahli kitoblardan ko`plari ularga haq ravshan bo`lganidan keyin, o`zlaricha hasad qilib, sizlarni iymonli bo`lganingizdan keyin kofirlikka qaytarmoqchi bo`lurlar. Allohning amri kelguncha afv eting, kechirimli bo`ling. Albatta, Alloh har bir narsaga qodirdir.

Ahli kitobning hasadi haqidagi gap — qalbdagi hasad qanday ish ko'rishining to'g'ridan-to'g'ri bayoni.

Alomatlarga qarab ishonch hosil qilib bo'lmaydi

To'satdan charchoq, tez-tez esnash, tanada og'irlik sezish, yangi narsaga erishgandan keyin darrov ofat kelishi — bular ko'z tegishining (nazar) ehtimoliy alomatlari sifatida aytiladi. Lekin «ehtimoliy» so'zi muhim. Bu alomatlarning har birining oddiy jismoniy sabablari ham bo'lishi mumkin — kamqonlik, qalqonsimon bez, uyqusizlik, tushkunlik.

Roqiyning (ruqya qiluvchi) oldiga kelgan bemorlarning katta qismining muammosi aslida davolanadigan jismoniy yoki ruhiy muammodir. Ruqya boshlashdan oldin shifokor tekshiruvini tashlab qo'yish kerak emas — aksincha, ikkalasi yonma-yon davom etadi.

Sunnatdagi davo

Payg'ambar ko'z tegishi (nazar) uchun ruqya qilishni buyurganlar va O'zlari ham qilganlar. Eng katta himoya esa davodan oldin — chiroyli narsani ko'rganda barakat duosini qilishdir.

«Mashaalloh, Tabarakalloh» deyish rasmiyat emas. Bu ne'mat Allohdan ekanini tan olishdir, va aynan shu tan olish hasad eshigini yopib qo'yadi.

O'z ne'matlaringizni ko'rsatishda ham o'lchovni saqlash sunnatga muvofiq. Farzand suratlari, yangi uy, tijoratdagi yutuq — hammasini hamma oldiga chiqarmaslik e'tiqodsizlik emas, ehtiyotkorlikdir.

Sura Al-Qalam 68:51

وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصٰرِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجْنُونٌ ۝۵۱

Va kofirlar zikrni eshitayotganlarida seni ko`zlari bilan toydirmoqchi bo`ldilar va, albatta, u jinnidur, derlar.

Kofirlarning nigohi bilan Payg'ambar ﷺni jarohatlamoqchi bo'lgani haqidagi oyat — ko'z tegishi (nazar) dalili sifatida ko'p keltiriladi.

Odamlar eng katta xatoni qayerda qiladi

Ko'z tegishidan (nazar) gumon qilinganda ko'pchilik muayyan bir kishini ayblay boshlaydi — qo'shni, qarindosh, hamkasb. Bu dahshatli xato. Kim ko'z tegizgani g'ayb ishi, g'aybni esa faqat Alloh biladi. Gumon bilan birovni ayblash bu bo'hton, bo'htonning o'zi esa katta gunohdir.

Ikkinchi xato — «kim qilganini ayting» deb birovning oldiga borish. G'aybdan xabar berishni da'vo qilgan kishining oldiga borishning o'zi man etilgan — uning gapiga ishonish esa yanada og'irroq. Ruqya — Allohning kalomi bilan davolash, josuslik emas.

Qochish kerak bo'lgan xatolar

Alomatlar mos kelgani bilan aniq ko'z tegishi (nazar) deb hisoblamang — shifokor tekshiruvini davom ettiring.
Kim ko'z tegizganini bilishga urinmang; hech kimni ayblamang.
G'aybdan xabar berishni da'vo qilgan kishining oldiga bormang — tumor, ip yoki bog'ich olmang.
Ruqya uzoq muddatli amal; ikki-to'rt kunda natija ko'rmasangiz, tashlab qo'ymang.

Ko'z tegishi (nazar) haqiqat, lekin hamma narsa ko'z tegishi emas. Qur'on oyatlarini o'qing, barakat duosini qiling, o'z qalbingizni ham hasaddan toza saqlang — qolganini Allohga topshiring. Himoya qiluvchi faqat Dir.